Πέμπτη, 18 Ιουλίου 2013



 ΞΕΝΟΦΩΝΤΑΣ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

-Πλούσια μόρφωση
-υπηρέτησε στο ιππικό
-από εύπορη οικογένεια

πρότυπα : 1) ο Σωκράτης (φιλόσοφος)
2)    Ο Αγησίλαος (βασιλιάς της Σπάρτης)
-Υπήρξε εκτός από ιστορικός και στρατηγός-στρατιωτικός


ΕΡΓΑ 
Συνολικά : 12
Ιστορικά : 5 

-Κύρου Ανάβασις (βλ. το παραπάνω βίντεο)
-Ελληνικά
-Αγησίλαος
-Λακεδαιμονίων Πολιτεία
- Κύρου Παιδεία

Χαρακτηριστικά γραφής του Ξενοφώντα
-σαφήνεια και  ακρλιβεια
-απόλυτη ακρίβεια στις περιγραφές
- ζωντάνια (γράφει σαν πολεμικός ανταποκριτής )
-ιδεολογική συνέπεια
- απλοποιημένο αττικό λεξιλόγιο
-ρομαντισμός
-κυριαρχία του θείου (αντίθετα από Θουκυδίδη) 


ΤHUCYDIDES, an Athenian, wrote the history of the war between the Peloponnesians and the Athenians, beginning at the moment that it broke out, and believing that it would be a great war and more worthy of relation than any that had preceded it. This belief was not without its grounds. The preparations of both the combatants were in every department in the last state of perfection; and he could see the rest of the Hellenic race taking sides in the quarrel; those who delayed doing so at once having it in contemplation. Indeed this was the greatest movement yet known in history, not only of the Hellenes, but of a large part of the barbarian world- I had almost said of mankind.
Ἱστορίη ἰδεῶν
Θουκυδίδης Ἀθηναῖος ξυνέγραψε τὸν πόλεμον τῶν Πελοποννησίων καὶ Ἀθηναίων͵ ὡς ἐπολέμησαν πρὸς ἀλλήλους͵ ἀρξάμενος εὐθὺς καθισταμένου καὶ ἐλπίσας μέγαν τε ἔσεσθαι καὶ ἀξιολογώτατον τῶν προγεγενημένων͵ τεκμαιρόμενος ὅτι ἀκμάζοντές τε ᾖσαν ἐς αὐτὸν ἀμφότεροι παρασκευῇ τῇ πάσῃ καὶ τὸ ἄλλο Ἑλληνικὸν ὁρῶν ξυνιστάμενον πρὸς ἑκατέρους͵ τὸ μὲν εὐθύς͵ τὸ δὲ καὶ διανοούμενον. κίνησις γὰρ αὕτη μεγίστη δὴ τοῖς Ἕλλησιν ἐγένετο καὶ μέρει τινὶ τῶν βαρβάρων͵ ὡς δὲ εἰπεῖν καὶ ἐπὶ πλεῖστον ἀνθρώπων.

Εισαγωγή στη  σύνταξη της ελληνικής γλώσσας

Πρόταση είναι μια οργανωμένη ομάδα λέξεων που έχει ένα νόημα.

Τι σημαίνει οργανωμένη ομάδα λέξεων;

Είναι μια ομάδα από λέξεις που τοποθετούνται η μία δίπλα στην άλλη
 σύμφωνα με τους νόμους της κάθε γλώσσας.
Τους νόμους αυτούς της γλώσσας τους μαθαίνουμε μαζί με την εκμάθηση της γλώσσας
από τις πρώτες μέρες της ζωής μας. Σύμφωνα με αυτούς τους νόμους λέμε την πρόταση:
"Σήμερα εγώ δε θέλω να διαβάσω."
Την καθεμιά λέξη τη λέμε ή τη γράφουμε σε μια συγκεκριμένη θέση κι όχι όπως να 'ναι.
Κανένας από όσους ξέρουν να μιλούν ελληνικά δε θα πει:
"Θέλω δε διαβάσω να εγώ σήμερα."
Η θέση κάθε λέξης, λοιπόν, ή η συμφωνία της με άλλες λέξεις, γίνεται με βάση
τους νόμους της γλώσσας, που επαναλαμβάνουμε είναι διαφορετικοί για κάθε γλώσσα.

Οι κύριοι όροι της πρότασης ή τι χρειάζεται για να διατυπώσουμε 
μια κατανοητή πρόταση;

Για να διατυπώσουμε μια κατανοητή πρόταση χρειαζόμαστε δύο βασικά στοιχεία:
α) Το υποκείμενο
β) Το κατηγόρημα

Τι είναι το υποκείμενο;

Υποκείμενο είναι αυτό για το οποίο γίνεται λόγος στην πρόταση, είναι αυτό που ενεργεί,
που παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.

Τι είναι το κατηγόρημα;

Κατηγόρημα είναι το ρήμα της πρότασης και εκείνες οι λέξεις που συνοδεύουν το ρήμα.
Το κατηγόρημα σε μια πρόταση μπορεί να είναι:
α) Μονολεκτικό, να αποτελείται από ένα ρήμα μόνο, π.χ. λύω, λύετε...

α)
κατηγόρημα
Υποκείμενο
ρήμα
Ὁ Σωκράτης
εἶπε.

β) Περιφραστικό, να αποτελείται από
1) ένα τύπο ενός μεταβατικού ρήματος + αντικείμενο
2) ένα τύπο ενός μεταβατικού ρήματος + αντικείμενο + αντικείμενο
2) ένα τύπο ενός συνδετικού ρήματος + το κατηγορούμενο του υποκειμένου
3) ένα τύπο ενός μεταβατικού ρήματος + αντικείμενο + κατηγορούμενο

του αντικειμένου

β1)
κατηγόρημα
Υποκείμενο
μεταβατικό ρήμα
αντικείμενο
Ὁ Σωκράτης
διδάσκει
τὴν ἀρετήν.


β2)
κατηγόρημα
Υποκείμενο
μεταβατικό ρήμα
αντικείμενο
αντικείμενο
Ὁ Σωκράτης
διδάσκει
τῷ μαθητῇ
τὴν ἀρετήν.


β2)
κατηγόρημα
Υποκείμενο
συνδετικό ρήμα
κατηγορούμενο του υποκειμένου
Ὁ Σωκράτης
ἦν
σοφός.


β3)
κατηγόρημα
Υποκείμενο
μεταβατικό ρήμα
αντικείμενο
κατηγορούμενο του αντικειμένου
Ὁ Σωκράτης
νομίζει
τὴν ἀρετήν
διδακτήν.

Ποιοι είναι τελικά οι κύριοι όροι της πρότασης;

Συμπερασματικά, οι κύριοι όροι της πρότασης είναι:
Το υποκείμενο
το ρήμα
το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο
Κι εδώ έχουμε την εξής απορία:

Μια πρόταση αποτελείται μόνο από τους κύριους όρους;

Φυσικά και όχι.
Εκτός από τους κύριους όρους μπορεί να έχει και άλλες λέξεις, π.χ.
Ἡ πόλις ἡμῶν ἐτίμα τότε τοὺς ἀγαθούς.
Αν αναζητήσουμε τους κύριους όρους θα δούμε ότι είναι:
ἐτίμα = ρήμα || ἡ πόλις, υποκείμενο || τοὺς ἀγαθούς = αντικείμενο.

Μας μένουν άγνωστες δύο λέξεις:
Ἡ πόλις ἡμῶν ἐτίμα τότε τοὺς ἀγαθούς.
Οι λέξεις αυτές (ἡμῶν, τότε) ονομάζονται προσδιορισμοί.

Συμπέρασμα

Μια πρόταση μπορεί να αποτελείται μόνο από τους κύριους όρους (υποκείμενο, ρήμα, κατηγορούμενο ή αντικείμενο) μπορεί όμως να έχει και προσδιορισμούς.

Η πρόταση που αποτελείται μόνο από τους κύριους όρους ονομάζεται απλή
 Η πρόταση που περιλαμβάνει και κάποιο προσδιορισμό ονομάζεται επαυξημένη
Μπορείς να διαβάσεις
για το υποκείμενο, για το κατηγορούμενο, για το αντικείμενο εδώ κι εδώ για τους προσδιορισμούς


 ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ


Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με το υποκείμενο του ρήματος στα αρχαία ελληνικά.
Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα Νέα Ελληνικά (ΝΕ)

Τι είναι το υποκείμενο;

Υποκείμενο είναι η λέξη (ή η φράση) για την οποία γίνεται λόγος στην πρόταση. Με άλλα λόγια υποκείμενο είναι η λέξη που δείχνει σε μια πρόταση ποιος ενεργεί ή ποιος δέχεται μια ενέργεια ή ποιος βρίσκεται σε μια κατάσταση.

Σε ποια πτώση μπαίνει το υποκείμενο του ρήματος;

Το υποκείμενο του ρήματος στα αρχαία ελληνικά, όπως και στα νέα, μπαίνει πάντοτε σε πτώση ονομαστική, π.χ.
Ὁ Φίλιππος γράφει (μτφρ. Ο Φίλιππος γράφει)
Οἱ παῖδες γράφουσιν (μτφρ. Τα παιδιά γράφουν)
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πάντα να θυμάσαι ότι το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται σε πτώση ονομαστική.

Πώς βρίσκουμε το υποκείμενο σε μια πρόταση;

·     Καταρχάς σε μια πρόταση ή σε μια περίοδο θα πρέπει να βρούμε το ρήμα.
·     Στη συνέχεια θα πρέπει να προσέξουμε το πρόσωπο του ρήματος.
·     Αν το ρήμα είναι στο α' ή β' πρόσωπο του ενικού ή του πληθυντικού αριθμού, τότε το υποκείμενο είναι εύκολο να το βρούμε, γιατί θα είναι μία από τις προσωπικές αντωνυμίες: ἐγώ, ἐσύ, ἡμεῖς, ὑμεῖς, π.χ.
ἐγώ γράφω
ἐσύ γράφεις
ἡμεῖς γράφομεν
ὑμεῖς γράφετε

Ας το δούμε και σε παραδείγματα: (Αν θέλεις μπορείς να δεις κι εδώ)
α) Σύ καρποὺς θύεις ἐν τῷ βωμῷ. (μτφρ. Εσύ προσφέρεις καρπούς στο βωμό.)
Το ρήμα είναι το θύεις και βρίσκεται στο β' ενικό πρόσωπο, άρα το υποκείμενο είναι το σύ.

β) Ἡμεῖς ἐσμὲν πολῖται τῆς Ἀθήνας. (μτφρ. Εμείς είμαστε πολίτες της Αθήνας.)
Το ρήμα είναι το ἐσμέν (=είμαστε) και βρίσκεται στο α' πληθυντικό πρόσωπο, άρα το υποκείμενο είναι το ἡμεῖς.
γ) Ὑμεῖς ταῦτα μὲν οὖν παραλείψετε. (μτφρ. Εσείς αυτά λοιπόν θα τα αφήσετε.)
Το ρήμα είναι το παραλείψετε και βρίσκεται στο β' πληθυντικό πρόσωπο, άρα το υποκείμενο είναι το ὑμεῖς.
·     Αν όμως το ρήμα βρίσκεται στο γ' ενικό ή στο γ' πληθυντικό πρόσωπο, τότε ρωτάμε ποιος, ποια, ποιο + ρήμα ή ποιοι, ποιες, ποια + ρήμα, π.χ.
α) Ὁ Ἀγησίλαος ἐδίωκε εκείνους. (μτφρ. Ο Αγησίλαος κατεδίωκε εκείνους.)
Το ρήμα είναι το ἐδίωκε και βρίσκεται στο γ' ενικό πρόσωπο.
Ρωτάμε: ποιος ἐδίωκε; = Ὁ Ἀγησίλαος > υποκείμενο.

β) Οἱ ἵπποι φέρουσιν τοὺς καρποὺς ἐκ τοῦ ἀγροῦ. (μτφρ. Τα άλογα φέρνουν τους καρπούς από τον αγρό.)
Το ρήμα είναι το φέρουσιν και βρίσκεται στο γ' πληθυντικό πρόσωπο.
Ρωτάμε: ποιοι φέρουσιν; = Οἱ ἵπποι > υποκείμενο.

Ήρθε η ώρα για μια άσκηση   (Εύκολη είναι, μην αγχώνεσαι!)
Όλα τα ρήματα έχουν υποκείμενο;

Η απάντηση είναι ΝΑΙ. Όλα τα ρήματα έχουν υποκείμενο. Από τη στιγμή που λέμε ή που γράφουμε ένα ρήμα, τότε λέμε ταυτόχρονα και ένα υποκείμενο.

Το υποκείμενο του ρήματος μπορεί να παραλείπεται;

Το υποκείμενο του ρήματος μπορεί να παραλείπεται σε μερικές περιπτώσεις:

α) Όταν το ρήμα της πρότασης βρίσκεται στο α' ή β' πρόσωπο, τότε το υποκείμενο μπορεί να παραλείπεται, αφού το καταλαβαίνουμε εύκολα από την κατάληξη του ρήματος, π.χ.
Θαυμάζομεν τὸν γεωργόν.
Το ρήμα είναι το θαυμάζομεν. Βρίσκεται στο α' πληθυντικό. Το υποκείμενο είναι το ἡμεῖς το οποίο όμως παραλείπεται, γιατί εννοείται.

Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν.
Το ρήμα είναι το πιστεύω. Βρίσκεται στο α' ενικό. Το υποκείμενο είναι το ἐγώ το οποίο όμως παραλείπεται, γιατί εννοείται.
Το ίδιο συμβαίνει και στα ΝΕ. π.χ. Θέλω μια σοκολάτα. Το υποκείμενο εγώ παραλείπεται.


β) Όταν το ρήμα της πρότασης είναι γ' προσώπου και το υποκείμενο είναι ομόρριζο με το ρήμα (σύστοιχο υποκείμενο). π.χ.
Ἐσάλπιγξε.
Το υποκείμενο ὁ σαλπιγκτής παραλείπεται γιατί εννοείται.

Ἐκήρυξε.
Το υποκείμενο ὁ κῆρυξ παραλείπεται γιατί εννοείται.
Το ίδιο συμβαίνει και στα ΝΕ. π.χ. Δε χορεύεται πια. Εννοείται ο χορός.

γ) Όταν υπάρχουν στην πρόταση τα ρήματα λέγουσιν, ή φασίν, τότε ως υποκείμενο εννοείται η λέξη ἄνθρωποι.
τούτων δὲ ῥηθέντων ἐξ αἰθρίας ἀστραπάς τε καὶ βροντὰς λέγουσιν αἰσίους αὐτῷ φανῆναι· (μτφρ. Λένε πως όταν τα 'πε αυτά, μέσ' από καθαρό ουρανό φάνηκαν ―καλότυχο για κείνον σημάδι― αστραπές και βροντές)
Το ρήμα είναι το λέγουσιν. Ως υποκείμενο εννοείται η λέξη ἄνθρωποι.

φασίν τὰς πόλεις ὁμονοεῖν... (μτφρ. λένε ότι οι πόλεις είναι μονιασμένες...)
Το ρήμα είναι το φασίν. Ως υποκείμενο εννοείται η λέξη ἄνθρωποι.

καίτοι ἦσαν ἄνδρες ἀγαθοί, ὥσπερ φασίν... (μτφρ. αν και ήταν άνδρες γενναίοι, όπως λένε)
Το ρήμα είναι το φασίν. Ως υποκείμενο εννοείται η λέξη ἄνθρωποι.
δ) Όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα, δηλαδή όταν έχουμε ένα κομμάτι του λόγου ή μια περίοδο με πολλές προτάσεις, και σε μια πρόταση είναι γνωστό το υποκείμενο, τότε στην επόμενη το υποκείμενο δεν αναφέρεται γιατί εννοείται.
Ας το δούμε πρώτα στα ΝΕ: Ο Γιώργος σηκώθηκε, πλύθηκε και έφαγε. Έχουμε μια περίοδο με τρεις προτάσεις. Στην πρώτη πρόταση το υποκείμενο του ρήματος σηκώθηκε είναι ο Γιώργος. Στη δεύτερη και στην τρίτη πρόταση το υποκείμενο είναι πάλι ο Γιώργος· όμως παραλείπεται, γιατί εννοείται. (Άλλωστε αν το λέγαμε συνέχεια τότε ο λόγος θα ήταν έτσι: Ο Γιώργος σηκώθηκε, ο Γιώργος πλύθηκε και ο Γιώργος έφαγε.)

Ἀρχίδαμος ἐστρατεύετο. Καρύας μὲν ἐξαιρεῖ κατὰ κράτος, καὶ ὅσους ζῶντας ἔλαβεν, ἀπέσφαξεν· (μτφρ. ο Αρχίδαμος κίνησε για εκστρατεία. Στην αρχή κατέλαβε μ' έφοδο τις Καρύες κι έσφαξε όσους έπιασε ζωντανούς·)
Υποκείμενο του ρ. ἐστρατεύετο είναι ο Ἀρχίδαμος.
Υποκείμενο των ρ. ἐξαιρεῖ, ἔλαβεν, ἀπέσφαξεν είναι ο Αρχίδαμος. Παραλείπεται, γιατί εννοείται εύκολα.

ε) Όταν το ρήμα δηλώνει φυσικό φαινόμενο, ως υποκείμενο εννοούνται οι λέξεις θεός ή Ζεύς.
Ἐν τοῖς ὄρεσι ὕει (μτφρ. Στα βουνά βρέχει)

Ποιες λέξεις χρησιμοποιούνται ως υποκείμενο;

Ως υποκείμενο χρησιμοποιούνται:
 α) Ουσιαστικό, π.χ.
ΑΕ
Φίλιππος γράφει
ΝΕ
Φίλιππος γράφει
β) επίθετο, π.χ.
ΑΕ
Οἱ τελευταῖοι κατέβαινον
ΝΕ
Οι τελευταίοι κατέβαιναν
γ) αντωνυμία, π.χ.
ΑΕ
ἐγώ εἰμί καλός
ΝΕ
εγώ είμαι καλός
 δ) αριθμητικό, με ή χωρίς το άρθρο, π.χ.
ΑΕ
οἱ τριάκοντα πονηροί ἦσαν
ΝΕ
οι τριάντα ήταν πονηροί
 ε) μετοχή πάντοτε με άρθρο, π.χ.
ΑΕ
οἱ ἐργαζόμενοι ἀφίκοντο (=ήρθαν)
ΝΕ
οι εργαζόμενοι ήρθαν
 στ) απαρέμφατο
ΑΕ
Τὸ λακωνίζειν ἐστί φιλοσοφεῖν (μτφρ. το να μιλάς με λίγα λόγια είναι φιλοσοφία)
ΝΕ

 στ) εμπρόθετος προσδιορισμός (με ή χωρίς άρθρο), π.χ.
ΑΕ
οἱ ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἔφυγον
ΝΕ
οι από πάνω μετακόμισαν
ζ) επίρρημα με ή χωρίς άρθρο, π.χ.
ΑΕ
οἱ πάλαι ἦσαν ἀνδρεῖοι
ΝΕ
Το αύριο είναι αβέβαιο
η) λέξη ή φράση με άρθρο (ουσιαστικοποιημένη), π.χ.
ΑΕ
μὲν οὐχ ὑπεύθυνος ἦν
ΝΕ
Το γράφω είναι ρήμα
θ) ολόκληρη πρόταση, π.χ.
ΑΕ
Ὅσοι ἐδυνήθησαν ἐστρατοπευδεύοντο (μτφρ. όσοι μπόρεσαν στρατοπεύδευαν)
ΝΕ
Όποιος θέλει μπορεί




PHMA
            φωνές                                                                   διαθέσεις
                                 -ω (α΄ συζυγία)                              ενεργητική
        ενεργητική                                                              μέση
                                 -μι (β΄ συζυγία)                             παθητική
                                                                                       ουδέτερη
       μέση                  -μαι
 
ANTIKEIMENO
                                                                                                                                    μονόπτωτα

  • εξαρτάται από ενεργητικά ή μέσα μεταβατικά   ρήματα                                   δίπτωτα

  • πάντα σε πλάγια πτώση  (γενική, δοτική, αιτιατική)

  • μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία, αριθμητικό, επίθετο, μετοχή, ολόκληρη πρόταση απαρέμφατο, κάθε άκλιτη λέξη που με άρθρο ουσιαστικοποιείται, σπάνια εμπρόθετος προσδιορισμός

  • των δίπτωτων ρημάτων το ένα αντικείμενο λέγεται  άμεσο  και το άλλο έμμεσο.
                                    
                                              αιτ. > γεν. > δοτ.
                           (άμεσο)                                           (έμμεσο)

Όταν και τα δυο αντικείμενα βρίσκονται σε αιτιατική, άμεσο είναι αυτό που δηλώνει πρόσωπο.

Να βρεθούν τα αντικείμενα στις παρακάτω φράσεις:
1.          Τοιατα ο Μυτιληναοι επον
2.          ξυμμχους τε τος Λεσβους ποισαντο
3.          ψηφσαντο Κερκυραοι θηναοις μν ξμμαχοι εναι κατ τ ξυγκεμενα
4.          τν τε Πειθαν κτενουσι κα λλους τν τε βουλευτν κα διωτν
5.          επον τι τατα κα βλτιστα εη κα κιστ᾿ ν δουλωθεεν π᾿ θηναων
6.          κα τν λλαϊκν λιμνα εχον· ο δ τν τε γορν κατλαβον
7.          τ τ᾿ ν τ πλει κα τν ππλουν παρεσκευζοντ
8.          προσβαλντες δ κατ κρας καταδουσι μαν ναν
9.          ἐπ δ τ κρωτριον ποβντες πρθουν τος γρος
10.        ὑπγουσιν ατν οτοι ο νδρες ς δκην
11.        ἐπικυρσαι νγκασαν τν γνμην
12.        καὶ ὁ μὲν ταῦτα πράξας ἔμελλεν ἀποπλεύσεσθαι
13.        οἱ δ᾿ ἐπὶ μὲν τὴν πόλιν οὐκ ἐτόλμησαν πλεῦσαι
14.        ὁ δὲ δῆμος τῶν Κερκυραίων τινας αὐτῶν ἔπεισαν ἐς τὰς ναῦς ἐσβῆναι
15.        Τοιατα δ ο Θηβαοι επον
 


το υποκείμενο


ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ        .       
ρήματος
1. σε ονομαστική
μετοχής
2. στην ίδια πτώση με τη μετοχή
απαρεμφάτου
3. σε ονομαστική, ΤΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΙΑ
4. σε αιτιατική, ΕΤΕΡΟΠΡΟΣΩΠΙΑ

απρόσωπου ρήματος
5. απαρέμφατο

6. δευτερεύουσα πρόταση


 παραδείγματα για κάθε περίπτωση:
  1. οἱ δέ Ἀθηναῖοι ἀνήγοντο ἐκ τῆς Χίου
  2. Λάμψακον οὖσαν σύμμαχον Ἀθηναίων
  3. οἱ δ᾿ ἐπὶ μὲν τὴν πόλιν οὐκ ἐτόλμησαν πλεῦσαι
  4. Λύσανδρος δὲ ἐκέλευσεν τὰς ταχίστας τῶν νεῶν ἕπεσθαι
  5. ἒδοξεν ἀποκτεῖναι τῶν αἰχμαλώτων ὃσοι ἦσαν Ἀθηναῖοι
  6.  λέγεται ὃτι Κῦρος τέθνηκε.

το κατηγορούμενο


   ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ                   
συνδετικό ρήμα

1
απλό
ρήμα κίνησης

2
επιρρηματικό
ρήμα εξέλιξης

3
προληπτικό
ρήμα μεταβατικό
αντικείμενο
4
κατηγορούμενο αντικειμένου
συνδετικό ρήμα

5
γενική κατηγορηματική




κτήση




σύνολο




αξία




ύλη




ιδιότητα

παραδείγματα για κάθε περίπτωση:
  1. Οτος φυ γαθός.
  2. Οἱ στρατιῶται ἐσκήνουν ὑπαίθριοι.
  3. Χρή παδας κδιδάσκεσθαι σοφούς.
  4. Οἱ δ᾽ Ἀθηναῖοι προσείλοντο Μένανδρον στρατηγόν.
  5. Ὁ  Περικλῆς  διετέλει  τῶν  ἀρχόντων.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να υπογραμμιστούν τα συνδετικά ρήματα (απαρέμφατα και μετοχές) και να βρεθεί το κατηγορούμενο: 
  1. Οὗτος ἔφυ ἀγαθός.
  2. Ἡ πόλις φρούριον κατέστη.
  3. Ἂν γνῶς τι ἐστιν ἂνθρωπος, ἡδίων ἒσῃ
  4. Σοφοῖς ὁμιλῶν καὐτός έκβήσῃ σοφός.
  5. Ἀγαθοί ὂντες ἡττήθησαν.
  6. Στρατηγόν πάλιν εἳλοντο Περικλέα.
  7. Αἱ πονηραί ἐλπίδες κακοί σύμβουλοι εἰσί
  8. Το λακωνίζειν ἐστί φιλοσοφεῖν.
  9. Οἱ πελτασταί ἦσαν περί τους χιλίους.
  10. Οὗτος παρά πάντων σωτήρ τῆς Ἑλλάδος ἐνομίσθη.
  11. Φίλιππος ἒστι ὃτι ἂν τις εἲπῃ.
  12. Θηραμένης  ρέθη πρεσβευτής  ες  Λακεδαίμονα. 
  13. Ἀριστοτέλης  ἐγένετο  ὂτι  ἀν  εἲπη  τις.

 2. Να βρεθούν τα επιρρηματικά και προληπτικά κατηγορούμενα: 
  1. Οἱ στρατιῶται εἳποντο ἄσμενοι.
  2. Χρή παῖδας ἐκδιδάσκεσθαι σοφούς.
  3. Τό Ὀμήρου ὂνομα μέγιστον ηὒξητο.
  4. Οἱ στρατιῶται ἐσκήνουν ὑπαίθριοι.
  5. Κατέβαινον εἲς τάς κώμας σκοταῖοι.
  6. Αἱ  νῆες  ἒπλευσαν  βοηθοί.
  7. Ηὒξατο  διά  ταῦτα  τό  ὅνομα   αὐτού  μέγα.
  8. Ἐθελοντής ὑπομένει τούς πόνους.
  9. Οἱ Ἀρκάδες πρῶτοι πλέουσι.
  10. Ἒχων  δέ  τούτους  Κύρος  ἀφίκετο  αἰφνίδιος.

3. Να βρεθούν και να χαρακτηριστούν οι γενικές κατηγορηματικές:
  1. Ὁ  Περικλῆς  διετέλει  τῶν  ἀρχόντων.
  2. Τά ἑν τῆ Ἀκροπόλει ἱερά ἦν τῆς πόλεως.
  3. Οἱ  στέφανοι  ἦσαν  χρυσοῦ.
  4. Ἦν  δε  καί  οὗτος  τῶν  στρατευομένων.
  5. Τό  ἐν  τῶ  ναῶ  ἂγαλμα  ἦν  τῆς  θεᾶς.
  6. Ἀθηναῖοι ἀγαθοῦ τρόπου ἦσαν.
  7. Ὑμεῖς ἐστε πατέρων ἀγαθῶν.
  8. Ἡ δικαιοσύνη τῶν μεγίστων ἀγαθῶν ἐστί.
  9. Τό δίς ἐξαμαρτεῖν οὐκ ἀνδρός σοφοῦ.
  10. Τῆς αὐτῆς γνώμης ἦσαν πάντες.

4. Να βρεθούν και να χαρακτηριστούν τα κατηγορούμενα στις παρακάτω φράσεις:
(Ξενοφών_Κεφ_ Ι 16-32)
  1. Οἱ δ᾽ Ἀθηναῖοι στρατηγούς προσείλοντο Μένανδρον, Τυδέα, Κηφισόδοτον.
  2. Ἀνήγοντο δέ καί οἱ Ἀθηναῖοι ἐκ τῆς Χίου πελάγιοι.
  3. Λάμψακον σύμμαχον οὖσαν Ἀθηναίων.
  4. καί  διήρπασαν οἱ στρατιῶται οὖσαν πλουσίαν καί οἴνου καί σίτου και τῶν ἄλλων ἐπιτηδείων πλήρη.
  5. αἱ μὲν τῶν νεῶν δίκροτοι ἦσαν, αἱ δὲ μονόκροτοι, αἱ δὲ  παντελῶς κεναὶ·
  6. ἡ δὲ Κόνωνος καὶ ἄλλαι περὶ αὐτόν ἑπτὰ ἀνήχθησαν ἀθρόαι.
  7. ὃς ἀφικόμενος τριταῖος ἀπήγγειλε
  8. Φιλοκλῆς δ᾽ ἦν στρατηγός τῶν Ἀθηναίων…
  9. …ὃσοι ἦσαν Ἀθηναῖοι πλὴν Ἀδειμάντου…
  10. Λύσανδρος δὲ Φιλοκλέα ἐρωτήσας τὶ εἴη ἄξιος παθεῖν, ἀπέσφαξεν.
  
5. Να βρεθούν και να χαρακτηριστούν τα κατηγορούμενα στις παρακάτω φράσεις: 
  1. Ἀπεκάλουν τόν Θηραμένη κόθορνον.
  2. Ὁ Θηραμένης ἀπεκαλείτο κόθορνος.
  3. Πάντες καλοί φαίνονται.
  4. Προκλῆς πρῶτος ἀνέστη.
  5. Τιμόθεον δέ στρατηγόν ἐχειροτόνησαν.
  6. Οὐδέν εσμέν.
  7. …δικαιότατος γὰρ εἶ.
  8. καὶ ἴσως αὖ ὑμεῖς ἐμὲ ἡγεῖσθε κακοδαίμονα εἶναι.
  9. τὸ πλῆθος παρεγένετο ξύμμαχον…                                                              
  10.  
     
     
    ΣΥΝΔΕΤΙΚΑ ΡΗΜΑΤΑ 

Ως συνδετικά χρησιμοποιούνται:

α)  το ρήμα εἰμί και τα συνώνυμά του:
γίγνομαι
,
καθίσταμαι
(= γίνομαι),
ὑπάρχω
,
τυγχάνω
(= τυχαίνει να είμαι),
διατελώ
(= είμαι συνεχώς),
ἔφυν
(= γεννήθηκα),
πέφυκα
(= είμαι από τη φύση μου),
ἀποβαίνω
(= φαίνομαι),

ἐκβαίνω
(= γίνομαι)

β) τα προχειριστικά ρήματα (αυτά που σημαίνουν εκλογή):
αἱροῦμαι (= εκλέγω, εκλέγομαι),
χειροτονῶ
(= εκλέγω με ανάταση του χεριού),
χειροτονοῦμαι
,
λαγχάνω
(= τυχαίνω),
ἀποδείκνυμι
(=διορίζω, καθιστώ),

ἀποδεικνύομαι


γ) τα δοξαστικά ρήματα:
νομίζω
,
ἡγοῦμαι
(=νομίζω),
κρίνω
,
ὑπολαμβάνω
,
φαίνομαι
,

δοκῶ

δ) τα κλητικά ρήματα:
καλῶ,
καλοῦμαι,
λέγω,
λέγομαι,
ὀνομάζω,
ὀνομάζομαι,
προσαγορεύω
(= ονομάζω),

προσαγορεύομαι

ΜΕΤΟΧΕΣ
Η μετοχή είναι ένα ρηματικό επίθετο. Αυτό σημαίνει ότι έχει ταυτόχρονα και τα χαρακτηριστικά του ρήματος και τα χαρακτηριστικά του επιθέτου.
Η μετοχή είναι και ρήμα, γιατί:
α) έχει χρόνους (ενεστώτας > λύων, μέλλοντας > λύσων, αόριστος > λύσας, παρακείμενος > λελυκώς)
β) έχει διαθέσεις (ενεργητική: λύων, μέση: λυόμενος, παθητική: λυθείς)
γ) συντάσσεται (δηλαδή παίρνει υποκείμενο, αντικείμενο κ.τ.λ.), π.χ.
  • οἱ μετέχοντες τοῦ πολέμου
δ) Δεν προσδιορίζεται από επίθετο αλλά από επίρρημα, π.χ.
  • Οἱ δανειζόμενοι ῥᾳδίως
ε) Συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν, για να δηλώσει το δυνατό ή απραγματοποίητο και ισοδυναμεί με δυνητική ευκτική ή δυνητική οριστική, π.χ.
  • οἶδα ταῦτα οὐκ ἄν ὄντα ἀληθῆ > οἶδα ὅτι οὐκ ἄν εἴη ἀληθῆ ταῦτα > δηλώνει το δυνατό.
  • ἴσμεν Σωκράτη ῥᾳδίως ἄν ἀφεθέντα ὑπὸ τῶν δικαστῶν, εἰ ἐκολάκευεν αὐτούς > ἴσμεν Σωκράτη ῥᾳδίως ἄν ἀφείθη ὑπὸ τῶν δικαστῶν, εἰ ἐκολάκευεν αὐτούς > δηλώνει το μη απραγματοποίητο.
Η μετοχή είναι και επίθετο, γιατί:
α) έχει τρία γένη: ὁ λύων, ἡ λύουσα, τὸ λῦον
β) χρησιμοποιείται ως επιθετικός προσδιορισμός και κατηγορούμενο, π.χ.
  • Τὰ παρόντα πράγματα > επιθετικός προσδιορισμός
  • Ἦν Περικλέους γνώμη νενικηκυῖα > κατηγορούμενο
γ) με το άρθρο γίνεται ουσιαστικό, π.χ. ὁ λέγων, οἱ κατέχοντες

Η μετοχή χρησιμοποιείται ως:
α) επιθετικός προσδιορισμός
β) κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός
γ) επιρρηματικός προσδιορισμός
Ανάλογα με τη χρήση της η μετοχή χαρακτηρίζεται ως:
α) επιθετικός προσδιορισμός > επιθετική μετοχή
β) κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός > κατηγορηματική μετοχή
γ) επιρρηματικός προσδιορισμός > επιρρηματική μετοχή
 

είδος μετοχής
σε χρόνο
μπορεί να συνοδεύεται
μεταφράζεται με
επιθετική
έναρθρη, αλλά και σπανιότερα άναρθρη
σ’ όλους τους χρόνους

οριστική του χρόνου στον οποίο βρίσκεται
κατηγορηματική
σ’ όλους τους χρόνους

ότι, πως, που + οριστική
να + υποτακτική

συντάσσεται με τα ρήματα:
α) εἰμί, γίγνομαι, ὑπάρχω, δῆλος εἰμί, διαβιῶ, διατελῶ, λανθάνω κ.ά.
β) όσα δηλώνουν: έναρξη, λήξη, καρτερία, ανοχή, κάματο
γ) όσα δηλώνουν: αίσθηση, γνώση, μάθηση, μνήμη και τα αντίθετά τους
δ) όσα δηλώνουν: αγγελία, δείξη, έλεγχο
ε) όσα δηλώνουν: ψυχικό πάθος
στ) τα ρήματα: εὖ/καλῶς/δίκαια/κακῶς ποιῶ, χαρίζομαι, ἀδικῶ, νικῶ, περιγίγνομαι, κρατῶ, ἡττῶμαι, λείπομαι κ.τ.ό.


επιρρηματική



χρονική
σ’ όλους (εκτός του μέλλοντα), κυρίως σε αόριστο
από χρονικά επιρ.: ἅμα, ἐνταῦθα, ἔπειτα, εὐθύς, ἤδη, μεταξύ κ.ά.
αφού, όταν, ενώ άμα κ.τ.λ.
αιτιολογική
σ’ όλους τους χρόνους (σπανιότερα σε μέλλοντα)
διὰ τοῦτο, διὰ ταῦτα, ἐκ τούτου, οὕτως
γιατί, διότι, επειδή + οριστική
τελική(μέλλοντα)
(συνήθως με ρήματα που δηλώνουν κίνηση)
από το ὡς, και τότε δηλώνει υποκειμενικό σκοπό
για να
υποθετική
σ’ όλους τους χρόνους (εκτός του μέλλοντα)

αν, εάν, σε περίπτωση που
εναντιωματική
σ’ όλους τους χρόνους (εκτός του μέλλοντα)
καίπερ, καίτοι, πάνυ, καὶ ταῦτα
αν και, μολονότι, ενώ, παρόλο που
παραχωρητική
σ’ όλους τους χρόνους (εκτός του μέλλοντα)
μηδέ, ουδέ
κι αν ακόμη, ακόμη κι αν +ορ.
και να + υποτ.
τροπική
σε χρόνο ενεστώτα

με τροπικό επίρρημα ή εμπρ. πρσδ.
με ρήμα +και
ενώ, καθώς + οριστική
με το να + υποτακτική





1.       http://www.gottwein.de/GrGr/GrGramm.php (γραμματική)









ΑΡΧΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 





ἀγγέλλω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ἀγγέλλω
ἀγγέλλομαι
Παρατατικός
ἤγγελλον
ἠγγελλόμην
Μέλλοντας
ἀγγελῶ
ἀγγελθήσομαι
Αόριστος
ἤγγειλα
-ἠγγειλάμην, ἠγγέλθην
Παρακείμενος
ἤγγελκα
-ἤγγελμαι
Υπερσυντέλικος
ἠγγέλκειν
ἠγγέλμην

ἄγω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ἄγω
ἄγομαι
Παρατατικός
ἦγον
ἠγόμην
Μέλλοντας
ἄξω
ἄξομαι, ἀχθήσομαι
Αόριστος
ἤγαγον
ἠγαγόμην, ἤχθην
Παρακείμενος
-ἦχα, ἀγήοχα
ἦγμαι
Υπερσυντέλικος
ἠγηόχειν
ἤγμην

αἱρέω-ῶ

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
αἱρῶ
αἱροῦμαι
Παρατατικός
ᾓρουν
ᾑρούμην
Μέλλοντας
αἱρήσω
αἱρήσομαι, αἱρεθήσομαι
Αόριστος
εἷλον
εἱλόμην, ᾑρέθην
Παρακείμενος
ᾓρηκα
ᾓρημαι
Υπερσυντέλικος
ᾑρήκειν
ᾑρήμην

αἰσθάνομαι

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας

αἰσθάνομαι
Παρατατικός

ᾐσθανόμην
Μέλλοντας

αἰσθήσομαι
Αόριστος

ᾐσθόμην
Παρακείμενος

ᾒσθημαι
Υπερσυντέλικος

ᾐσθήμην

ἀκούω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ἀκούω
ἀκούομαι
Παρατατικός
ἤκουον

Μέλλοντας
ἀκούσομαι
ἀκουσθήσομαι
Αόριστος
ἤκουσα
ἠκούσθην
Παρακείμενος
ἀκήοα

Υπερσυντέλικος
ἀκηκόειν, ἠκηκόειν

               
ἁμαρτάνω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ἁμαρτάνω
ἁμαρτάνομαι
Παρατατικός
ἡμάρτανον
ἡμαρτάνετο
Μέλλοντας
ἁμαρτήσομαι

Αόριστος
ἥμαρτον
ἡμαρτήθην
Παρακείμενος
ἡμάρτηκα
ἡμάρτηται
Υπερσυντέλικος
ἡμαρτήκειν
ἡμάρτητο

ἄρχω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ἄρχω
ἄρχομαι
Παρατατικός
ἦρχον

Μέλλοντας
ἄρξω

Αόριστος
ἦρξα
ἠρξάμην, ἤρχθην
Παρακείμενος

ἦργμαι
Υπερσυντέλικος

-ἤργμην

ἀφικνέομαι-οῦμαι

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας

ἀφικνοῦμαι
Παρατατικός

ἁφικνούμην
Μέλλοντας

ἀφίξομαι
Αόριστος

ἀφικόμην
Παρακείμενος

ἀφῖγμαι
Υπερσυντέλικος

ἀφίγμην



βαίνω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
βαίνω
-βαίνομαι
Παρατατικός
-ἔβαινον

Μέλλοντας
-βήσομαι

Αόριστος
-ἔβην
-ἐβάθην
Παρακείμενος
βέβηκα
-βέβαμαι
Υπερσυντέλικος
-ἐβεβήκειν


βάλλω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
βάλλω
βάλλομαι
Παρατατικός
ἔβαλλον
ἐβαλλόμην
Μέλλοντας
βαλῶ
-βαλοῦμαι, βληθήσομαι
Αόριστος
ἔβαλον
ἐβαλόμην, ἐβλήθην
Παρακείμενος
βέβληκα
-βέβλημαι
Υπερσυντέλικος
-ἐβεβλήκειν
-ἐβεβλήμην

βούλομαι

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας

βούλομαι
Παρατατικός

ἐβουλόμην, ἠβουλόμην
Μέλλοντας

βουλήσομαι
Αόριστος

ἐβουλήθην, ἠβουλήθην
Παρακείμενος

βεβούλημαι
Υπερσυντέλικος





γίγνομαι

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας

γίγνομαι
Παρατατικός

ἐγιγνόμην
Μέλλοντας

γενήσομαι
Αόριστος

ἐγενόμην
Παρακείμενος

γέγονα, γεγένημαι
Υπερσυντέλικος

ἐγεγόνειν, ἐγεγενήμην

γιγνώσκω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
γιγνώσκω
γιγνώσκομαι
Παρατατικός
ἐγίγνωσκον
ἐγιγνωσκόμην
Μέλλοντας
γνώσομαι
γνωσθήσομαι
Αόριστος
ἔγνων
ἐγνώσθην
Παρακείμενος
ἔγνωκα
ἔγνωσμαι
Υπερσυντέλικος
ἐγνώκειν
-ἐγνώσμην



δείκνυμι, δεικνύω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
δείκνυμι, δεικνύω
δείκνυμαι
Παρατατικός
ἐδείκνυν, ἐδείκνυον
ἐδεικνύμην
Μέλλοντας
δείξω
-δείξομαι, δειχθήσομαι
Αόριστος
ἔδειξα
-ἐδειξάμην, ἐδείχθην
Παρακείμενος
-δέδειχα
δέδειγμαι
Υπερσυντέλικος

-ἐδεδείγμην

διώκω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
διώκω
διώκομαι
Παρατατικός
ἐδίωκον
ἐδιωκόμην
Μέλλοντας
διώξομαι, διώξω
ἐδιώχθην
Αόριστος
ἐδίωξα

Παρακείμενος
δεδίωχα

Υπερσυντέλικος



δοκεῖ

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
δοκεῖ

Παρατατικός
ἐδόκει

Μέλλοντας
δόξει

Αόριστος
ἔδοξε

Παρακείμενος
δέδοκται

Υπερσυντέλικος
ἐδέδοκτο




εἰμί

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
εἰμί

Παρατατικός
ἦ, ἦν

Μέλλοντας
ἔσομαι

Αόριστος
ἐγενόμην

Παρακείμενος
γέγονα

Υπερσυντέλικος
ἐγεγόνειν


ἔχω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ἔχω
ἔχομαι
Παρατατικός
εἶχον
εἰχόμην
Μέλλοντας
ἕξω, σχήσω
ἕξομαι, -σχήσομαι
Αόριστος
ἔσχον
-ἐσχόμην
Παρακείμενος
ἔσχηκα
-ἔσχημαι
Υπερσυντέλικος



θνῄσκω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
θνῄσκω

Παρατατικός
ἔθνῃσκον

Μέλλοντας
-θανοῦμαι

Αόριστος
-ἔθανον

Παρακείμενος
τέθνηκα

Υπερσυντέλικος
ἐτεθνήκειν


κελεύω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
κελεύω
κελεύομαι
Παρατατικός
ἐκέλευον
-ἐκελευόμην
Μέλλοντας
κελεύσω
-κελεύσομαι
Αόριστος
ἐκέλευσα
-ἐκελευσάμην, ἐκελεύσθην
Παρακείμενος
κεκέλευκα
κεκέλευσμαι
Υπερσυντέλικος



κτείνω, -κτίννυμι, -κτιννύω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
κτείνω, -κτίννυμι, -κτιννύω

Παρατατικός
ἔκτεινον, -ἐκτίννυν, -ἐκτίννυον
ἐκτεινόμην
Μέλλοντας
κτενῶ

Αόριστος
ἔκτεινα

Παρακείμενος
-ἔκτονα

Υπερσυντέλικος
-ἐκτόνειν


λαμβάνω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
λαμβάνω
λαμβάνομαι
Παρατατικός
ἐλάμβανον
-ἐλαμβανόμην
Μέλλοντας
λήψομαι
ληφθήσομαι
Αόριστος
ἔλαβον
ἐλήφθην, ἐλαβόμην
Παρακείμενος
εἴληφα
εἴλημμαι
Υπερσυντέλικος
εἰλήφειν
-εἰλήμμην

λέγω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
λέγω
λέγομαι
Παρατατικός
ἔλεγον
ἐλεγόμην
Μέλλοντας
λέξω, ἐρῶ
ῥηθήσομαι, λεχθήομαι
Αόριστος
ἔλεξα, εἶπα, εἶπον
ἐρρήθην, ἐλέχθην
Παρακείμενος
εἴρηκα
εἴρημαι, λέλεγμαι
Υπερσυντέλικος
εἰρήκειν
εἰρήμην

μένω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
μένω

Παρατατικός
ἔμενον

Μέλλοντας
μενῶ

Αόριστος
ἔμεινα

Παρακείμενος
μεμένηκα

Υπερσυντέλικος



νομίζω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
νομίζω
νομίζομαι
Παρατατικός
ἐνόμιζον
ἐνομιζόμην
Μέλλοντας
νομιῶ
νομισθήσομαι
Αόριστος
ἐνόμισα
ἐνομίσθην
Παρακείμενος
νενόμικα
νενόμισμαι
Υπερσυντέλικος



οἶδα

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
οἶδα

Παρατατικός
ᾔδειν, ᾔδη

Μέλλοντας
εἴσομαι, εἰδήσω

Αόριστος
ἔγνων

Παρακείμενος
ἔγνωκα

Υπερσυντέλικος



ὄμνυμι, ὀμνύω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ὄμνυμι, ὀμνύω
-ὄμνυμαι
Παρατατικός
ὤμνυν, ὤμνυον
-ὠμνύμην
Μέλλοντας
ὀμοῦμαι
ὀμοθήσομαι
Αόριστος
ὤμοσα
-ὠμοσάμην, ὠμό(σ)θην
Παρακείμενος
ὀμώμοκα
ὀμώμο(σ)ται, ὀμώμονται, ὀμωμοσμένος
Υπερσυντέλικος
ὠμωμόκειν


ὁράω-ῶ

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ὁρῶ
ὁρῶμαι
Παρατατικός
ἑώρων
ἑωρώμην
Μέλλοντας
ὄψομαι
ὀφθήσομαι
Αόριστος
εἶδον
εἰδόμην, ὤφθην
Παρακείμενος
ἑόρακα, ἑώρακα, ὄπωπα
ἑόραμαι, ἑώραμαι, ὦμμαι
Υπερσυντέλικος
ἑωράκειν


πάσχω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
πάσχω

Παρατατικός
ἔπασχον

Μέλλοντας
πείσομαι

Αόριστος
ἔπαθον

Παρακείμενος
πέπονθα

Υπερσυντέλικος
ἐπεπόνθειν


πείθω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
πείθω
πείθομαι
Παρατατικός
ἔπειθον
ἐπειθόμην
Μέλλοντας
πείσω
πείσομαι, πεισθήσομαι
Αόριστος
ἔπεισα, ἔπιθον
ἐπιθόμην, ἐπείσθην
Παρακείμενος
πέπεικα
πέπεισμαι, πέποιθα
Υπερσυντέλικος
ἐπεπείκειν
ἐπεπείσμην, ἐπεποίθειν

πέμπω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
πέμπω
πέμπομαι
Παρατατικός
ἔπεμπον
ἐπεμπόμην
Μέλλοντας
πέμψω
-πέμψομαι, -πεμφθήσομαι
Αόριστος
ἔπεμψα
-ἐπεμψάμην, ἐπέμφθην
Παρακείμενος
πέπομφα
πέπεμμαι
Υπερσυντέλικος
ἐπεπόμφειν
-ἐπεπέμμην

πλέω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
πλέω

Παρατατικός
ἔπλεον

Μέλλοντας
πλεύσομαι, πλευσοῦμαι

Αόριστος
ἔπλευσα

Παρακείμενος
πέπλευκα

Υπερσυντέλικος
-ἐπεπλεύκειν


πλήττ(σσ)ω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
πλήττ(σσ)ω
-πλήττομαι
Παρατατικός
-ἔπληττον
-ἐπληττόμην
Μέλλοντας
-πλήξω
πληγήσομαι, -πλαγήσομαι
Αόριστος
-ἔπληξα
ἐπλήγην, -ἐπλάγην
Παρακείμενος
πέπληγα
πέπληγμαι
Υπερσυντέλικος

-ἐπεπλήγμην

ποιέω-ῶ

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
ποιῶ
ποιοῦμαι
Παρατατικός
ἐποίουν
ἐποιούμην
Μέλλοντας
ποιήσω
ποιήσομαι, -ποιηθήσομαι
Αόριστος
ἐποίησα
ἐποιησάμην, ἐποιήθην
Παρακείμενος
πεποίηκα
πεποίημαι
Υπερσυντέλικος
ἐπεποιήκειν
ἐπεποιήμην

πράττ(σσ)ω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
πράττ(σσ)ω
πράττομαι
Παρατατικός
ἔπραττον
ἐπραττόμην
Μέλλοντας
πράξω
πράξομαι, πραχθήσομαι
Αόριστος
ἔπραξα
ἐπραξάμην, ἐπράχθην
Παρακείμενος
πέπραχα, -πέπραγα
πέπραγμαι
Υπερσυντέλικος
ἐπεπράχειν, ἐπεπράγειν
ἐπεπράγμην

πυνθάνομαι

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας

πυνθάνομαι
Παρατατικός

ἐπυνθανόμην
Μέλλοντας

πεύσομαι, πευσοῦμαι
Αόριστος

ἐπυθόμην
Παρακείμενος

πέπυσμαι
Υπερσυντέλικος

ἐπεπύσμην

-σκευάζω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
-σκευάζω
σκευάζομαι
Παρατατικός
-ἐσκεύαζον
-ἐσκευαζόμην
Μέλλοντας
-σκευάσω
-σκευασθήσομαι
Αόριστος
-ἐσκεύασα
-ἐσκευασάμην, -ἐσκευάσθην
Παρακείμενος
-ἐσκεύακα
ἐσκεύασμαι
Υπερσυντέλικος

-ἐσκευάσμην

τυγχάνω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
τυγχάνω

Παρατατικός
ἐτύγχανον

Μέλλοντας
τεύξομαι

Αόριστος
ἔτυχον

Παρακείμενος
τετύχηκα

Υπερσυντέλικος
ἐτετυχήκειν


φέρω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
φέρω
φέρομαι
Παρατατικός
ἔφερον
ἐφερόμην
Μέλλοντας
οἴσω
οἴσομαι, οἰσθήσομαι, -ἐνεχθήσομαι
Αόριστος
ἤνεγκα, -ἤνεγκον
ἠνεγκάμην, ἠνέχθην
Παρακείμενος
ἐνήνοχα
ἐνήνεγμαι
Υπερσυντέλικος
-ἐνηνόχειν
-ἐνηνέγμην

φεύγω

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
φεύγω

Παρατατικός
ἔφευγον

Μέλλοντας
φεύξομαι, φευξοῦμαι

Αόριστος
ἔφυγον

Παρακείμενος
πέφευγα

Υπερσυντέλικος
ἐπεφεύγειν


φημί

Ενεργητική
Μέση- Παθητική
Ενεστώτας
φημί

Παρατατικός
ἔφην

Μέλλοντας
φήσω

Αόριστος
ἔφησα

Παρακείμενος


Υπερσυντέλικος





Κατηγορηματική μετοχή
(βλ. ΣΑΕ σελ. 90-93)
(μετ. ότι, να, που)
 
Η κατηγορηματική μετοχή έχει διπλή ιδιότητα: αφ’ ενός μεν εξαρτάται από κάποιο ρήμα, αφ’ ετέρου όμως αναφέρεται και σε όνομα (στο αντικείμενο ή του υποκείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται) και του προσδίδει ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα. Με άλλα λόγια, χρησιμεύει ως κατηγορηματικός προσδιορ. του υποκειμένου ή του αντικειμένου του ρήματος από το οποίο εξαρτάται.
 
Με κατηγορηματική μετοχή συντάσσονται ρήματα συνδετικά, ρήματα που σημαίνουν έναρξη, λήξη, καρτερία, κόπο, αίσθηση, γνώση, μάθηση, μνήμη, δείξη, αγγελία, έλεγχο, ψυχικό πάθος κ.α.
 

Παραδείγματα:

οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν ἡμᾶς= αυτός άρχισε να αδικεί εμάς

ὁρᾶτε ὑπό τοῦ προδότου ἐξαπατηθέντες=

ἤσθοντο τον ἐχθρόν ἐπιόντα =

Κατηγορίες ρημάτων που συντάσσονται με κατηγορηματική μετοχή

 

1.                 Το εἰμί, γίγνομαι και άλλα συνδετικά, όπως:  διαγίγνομαι, διατελῶ, διάγω, λανθάνω, οἴχομαι, τυγχάνω, φαίνομαι, φθάνω, δῆλός εἰμι,   κ.λ.π.

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: με τα ρήματα αυτά η μετοχή συνήθως μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. Δηλαδή:

·                    τα  διαγίγνομαι, διατελῶ, διάγω =συνεχώς ή διαρκώς

π.χ οὗτος πολεμῶν διεγένετο=

οἱ παῖδες διάγουσι μανθάνοντες δικαιοσύνην=

·                    το:  λανθάνω=κρυφά

οἱ Θηβαῖοι ἔλαθον εἰσελθόντες=

·                    το  φαίνομαι, δῆλος εἰμί, φανερός εἰμι =φανερά

π.χ. οὗτος ἐπιβουλεύων ἡμῖν φαίνεται=

·                    το  οἴχομαι=κατευθείαν

 π.χ. ὤχετο εὐθύς ἀπιών οἴκαδε =

·                    τα τυγχάνω=τυχαία

π.χ. Τισσαφέρνης ἔτυχεν ἐν Σάρδεσιν ὤν

·                    το οὐ φθάνω + κατηγορ. μετοχ. μεταφράζεται: «δεν προφθαίνω να  +ρήμα» ή «μόλις+ ρήμα»

                   π.χ. οὐκ ἔφθησαν πυθόμενοι τόν περί τήν Ἀττικήν πόλεμον=

 

ΠΡΟΣΟΧΗ: δεν είναι απαραίτητο να μεταφράζεται πάντοτε η μετοχή σαν ρήμα και το ρήμα σαν επίρρημα. Αν μας εξυπηρετεί, μπορούμε να μεταφράσουμε και με τον κλασσικό τρόπο, χρησιμοποιώντας δηλ. το «να» ή το «ότι» για τη μετάφραση της μετοχής


2.                 Ψυχικού πάθους ρήματα


 Ρήματα που εκφράζουν ψυχικό πάθος:

·        χαίρω, ἥδομαι=ευχαριστιέμαι

·        ἄχθομαι= στεναχωριέμαι ή αγανακτώ

·        αἰσχύνομαι=ντρέπομαι

·        μεταμέλομαι=μετανοιώνω, ἀγαπῶ

·        λυποῦμαι, ἀλγῶ, ἀγανακτῶ, χαλεπῶς ἤ βαρέως φέρω κ.λ.π.

Κοντά στα ρήματα αυτά οι μετοχές μεταφράζονται με τη χρήση του: «που», αλλά και του «να»

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ:

ἥδομαι ἀκούων  φρονίμους λόγους=

οὐκ ἄχθομαι ἰδών καί λαβών σε φίλον=

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Επειδή μετά τα ρήματαπου φανερώνουν ψυχικό πάθος ακολουθεί και αιτιολογική πρόταση που αρχίζει με το ότι ή το εἰ, η μετοχή που αναφέρεται στο υποκ. αυτών των ρημάτων ή σπανιότερα στο αντικείμενό τους μπορεί να θεωρηθεί και ως αιτιολογική (συνήθως όταν, σχετικά με το ρήμα, δηλώνει το προτερόχρονο)


 
Π.χ. ἤχθοντο οὐκ ἔχοντες ἀργύριον =
        χαίρουσι τιμώμενοι ὑπ’ἀνθρώπων=
 

3.  νικῶ, κρατῶ, κ.λ.π.


·      νικῶ, κρατῶ = νικώ

·      ἡττῶμαι

·      λείπομαι

·      ἀδικῶ

·      χαρίζομαι ή χάριν φέρω=κάνω χάρη σε κάποιον

·      εὖ ή καλῶς ποιῶ = ευεργετώ ή ωφελώ

·      κακῶς ποιῶ = βλάπτω

  Κοντά σ’ αυτά τα ρ. η μετοχή μεταφράζεται: «και», «που», «να», «με το να», «στο να»

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ:

πειρῶ(προστακτική) τούς φίλους νικᾶν εὖ ποιῶν=

εὖ ἐποίησας ἀναμνήσας με=

οὐχ ἡττησόμεθα εὖ ποιοῦντες τοῦτον=


4.                 Ρήματα που δηλώνουν:

            

έναρξη-λήξη:

ἄρχω, ἄρχομαι, λήγω, παύομαι(=παύω, σταματώ) κ.λ.π.

αίσθηση, γνώση, μάθηση και μνήμη:

ἀκούω, ὁρῶ, περιορῶ, οἶδα, σύνοιδα (=γνωρίζω), ἐπίσταμαι, κατανοῶ, εὑρίσκω, λαμβάνω, πυνθάνομαι(=ζητώ να μάθω, πληροφοροῦμαι), μέμνημαι(=θυμάμαι) κ.λ.π.

δείξη, δήλωση, αγγελία και έλεγχο:

δείκνυμι, δηλῶ, φαίνομαι, ἀγγέλλω, ἐλέγχω, ἐξελέγχω κ.λ.π.

ανοχή, καρτερία και κούραση:

ἀνέχομαι, καρτερῶ, ὑπομένω, κάμνω (=κουράζομαι)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η μετοχή μεταφράζεται με το: «να» ή με το «ὅτι»




 ΠΡΟΣΟΧΗ:
Ορισμένα ρήματα συντάσσονται άλλοτε με κατ. μετοχή και άλλοτε με απαρέμφατο και έχουν διαφορετική σημασία  (βλ. Συντ. σελ. 92)
                          
ρήματα
με κατηγορηματική μετοχή
με απαρέμφατο
γιγνώσκω
γνωρίζω, καταλαβαίνω ότι
κρίνω  ότι, αποφασίζω να…
δείκνυμι
δηλώνω, αποδεικνύω ότι
διδάσκω ότι, να
δηλῶ
δηλώνω, αποδεικνύω ότι
διδάσκω ότι, να
φαίνομαι
είναι φανερό ότι
δίνω την εντύπωση
ἐπίσταμαι
γνωρίζω καλά ότι
γνωρίζω να, είμαι ικανός να
οἶδα
γνωρίζω ότι
ξέρω να…
πυνθάνομαι
πληροφορούμαι  εγώ ο ίδιος
πληροφορούμαι από άλλον
μανθάνω
μαθαίνω ότι
μαθαίνω να
                       

Ασκήσεις:

Α. Αντιστοιχίστε τα ρήματα της α’ και γ’ στήλης με την κατηγορία στην οποία ανήκουν (β’ στήλη)

   

ἀγαπῶ

ὁρῶ

ἄρχομαι

οἶδα

ἥδομαι=ευχαριστιέμαι

σύνοιδα=έχω επίγνωση

λήγω

χαίρω

ἀγανακτῶ

παύομαι

ἄχθομαι=οργίζομαι

ἀνέχομαι

χαλεπῶς φέρω

ὑπομένω

ἀλγῶ

κάμνω = κουράζομαι

 
ψυχικού πάθους
έναρξης
λήξης
αίσθησης
μάθησης
μνήμης
γνώσης
ανοχής
καρτερίας
κούρασης
δείξης
αγγελίας
ελέγχου
δήλωσης
 

αἰσχύνομαι

ἐπίσταμαι
δείκνυμι
κατανοῶ
δηλῶ
φαίνω ή φαίνομαι
ἀποφαίνω=αποδεικνύω
πυνθάνομαι
ἀγγέλλω
μανθάνω
ἐλέγχω
εὑρίσκω
καρτερῶ
ἀκούω
μεταμέλομαι

 

 

 

 
Β.  Μεταφράστε τις παρακάτω προτάσεις και εντοπίστε την κατηγορηματική μετοχή, το υποκείμενό της και την κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα από το οποίο εξαρτάται:

1.      Οἱ δικασταί ἤκουσαν τῶν μαρτύρων λεγόντων. 
2.      Ἀγησίλαος ἥδετο τιμώμενος ὑπό τῶν στρατιωτῶν.
3.      Οὗτοι διατελοῦσιν ὄντες ἐλεύθεροι.
4.      Οἱ ἄνθρωποι ὀργίζονται ἀδικούμενοι.
5.      Ἐλυποῦντο οἱ δυνατοί καλά κτήματα ἀπολωλεκότες.
6.      Ἴσθι ἀνόητος ὤν.
7.      Ἀπείρηκα (απόκαμα) ἤδη βαδίζων καί τρέχων.
8.      Ὅτε ἠσθένει Δαρεῖος, Ἀρταξέρξης παρών ἐτύγχανεν.
9.      Τισσαφέρνης ἐλέγχει  Ὀρόντα ψευδόμενον.
10.  Χαίρω διαλεγόμενος τοῖς σφόδρα πρεσβύταις.
11.   Μετεμέλοντο τάς σπονδάς οὐ δεξάμενοι.
12.   Διάγουσιν ἀσκοῦντες το σῶμά τε και την ψυχήν.
13.   Σωκράτης ἐδείκνυ τοῖς ξυνοῦσιν ἑαυτόν καλόν κἀγαθόν ὄντα.
14.  Γιγνώσκω  ἥττων ὤν πολύ ὑμῶν.
15.  Παρασκευαζόμενοι ταῦτα ὅλην τήν ἡμέραν διετέλεσαν οἱ Ἀθηναῖοι.
16.  Ἐμοί χαρίζου ἀποκρινόμενος.
17.  Οἱ Αθηναῖοι οὐκ ἠνείχοντο ἀκούοντες τῶν ἀντιλεγόντων.
18.  Πόθεν ἄν ἀρξαίμεθα ἄνδρας ἀγαθούς ἐπαινοῦντες:
19.  Ὁρῶντες σε ἀνεξόμεθα καί καρτερήσομεν ὑπό σοῦ εὐεργετούμενοι.
20.  Οἱ Θηβαῖοι ἔλαθον εἰσελθόντες ἐς Πλάταιαν.
21.  Ἥδομαι ἀκούων σου φρονίμους λόγους. (άμεση αντίληψη)
22.  Ἤκουσε ἥκοντα  Ξενοφῶντα. (έμμεση αντίληψη)
23.  Οὐ γάρ ἄν ἀδικώτερον οὐδένας ἡμῶν εὕροιτε τηλικαύταις συμφοραῖς περιπεπτωκότας.
24.  Τισσαφέρνης ἐν Σάρδεσιν ἐτύγχανεν ὤν.
25.  Διατετέλεκεν αθρόους μέν ημας κολακεύων, ένα δ’έκαστον προπηλακίζων.
26.  Ευ εποίησας αφικόμενος.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου